Prosjektsamarbeid Norsk Skieventyr og Norsk Handverksutvikling
Vest Telemark Museum/Norsk Skieventyr (NSE) har dei siste tre åra hatt eit samarbeid med Norsk Handverksutvikling (NHU) på Maihaugen, Lillehammer. NHU sin hovudoppgåve er å arbeide med vern, vidareføring og utvikling av handverk som kunnskap, uttrykksform og yrke. NHU skal og oppretthalde og styrke fag som regnast som små og verneverdige.
Lengre ned på sida kan du lese om skimakingsprosjektet.
Samarbeidet med NHU fortsett i 2009 og tema for prosjektet er hudsko eller fitir som er det lokale namnet. Hudsko blei mykje bruka om vinteren i gamle dagar. Hudskoa kunne ein skaffe seg lett virke til og mange kunne saume dei sjølve. Tæsur og plugga sko av lær blei laga av folk som var skomakarar og desse skoa vart ein del dyrare. I hudskoa bruka dei halm/høy for at dei tynne hudskoa ikkje skulle vera så kalde. Når folket skulle på ski bruka ein og hudsko, når hudskoa fraus fast i vidjebindingen sat skia godt fast på beina.
Lengre ned på sida kan du lese om skimakingsprosjektet.
Samarbeidet med NHU fortsett i 2009 og tema for prosjektet er hudsko eller fitir som er det lokale namnet. Hudsko blei mykje bruka om vinteren i gamle dagar. Hudskoa kunne ein skaffe seg lett virke til og mange kunne saume dei sjølve. Tæsur og plugga sko av lær blei laga av folk som var skomakarar og desse skoa vart ein del dyrare. I hudskoa bruka dei halm/høy for at dei tynne hudskoa ikkje skulle vera så kalde. Når folket skulle på ski bruka ein og hudsko, når hudskoa fraus fast i vidjebindingen sat skia godt fast på beina.
Under skimakingsprosjektet fann me fort ut at dagens skisko/støvlar passa dårleg til vidjebindingane. Dagens moderne utstyr er for harde og derfor vart slitasjen på vidjebindingane stor.
I dag er det ikkje så mange som kan denne tradisjonen med å lage hudsko som vart bruka i Morgedal og omegn på 1800-talet. Nok ein gong er det Åsmund Kleiv som er tradisjonsbæraren og han stiller opp for å lære frå seg kunnskapen og handverket. Prosjektet vil og knytte til seg andre i frå Øvre Telemark som ennå kan hugse korleis hudskoa vart laga.
I løpet av hausten vil det vera fleire samlingar der ein går igjennom prosessen frå ein får hud til ein har klar ferdig sko. Arbeidet vil bli dokumentera skriftleg, med bilete og med film. I desember er prosjektperioden over og det vil vera klar ein rapport som vil vera tilgjengeleg på våre heimesider og på NHU.
Prosjektet NSE /NHU har samarbeid om er skimakingstradisjonen. Morgedal og Telemark har hatt ein sentral plass i skihistoria og ikkje minst har utviklinga av ski vore viktig. Telemarkskia på slutten av 1800-talet la ein mal for skiproduksjon rundt omkring i landet og utlandet.
Prosjektet hadde tre målsetningar
- Å ta vare på dette gamle handverket og teknikkane ved å overføre kunnskapen frå ein tradisjonsbærar til nye handverkarar.
- Å dokumentere prosessen frå å finne det rette emne til skia var ferdig, skriftleg, ved foto og ved film. Samle inn munnleg informasjon som ein kjenner til om treskiproduksjon.
- Det er og ynskje om handverket kan nyttast i næringsmessig tiltak. I prosjektet ”Frå vogge til Mekka” som er i Morgedal vil denne kunnskapen og aktiviteten vera eit viktig bidrag.
Dette er ein tradisjon som er i ferd med å forsvinne rundt omkring i landet. I Morgedal har Åsmund Kleiv (85 år) halde på denne tradisjonen og han var ivrig læremeister for Terje Haugen (36 år) og Tarjei Gjelstad (45 år), begge Morgedal.
Utskriftsversjon
